anabam

traballando polo patrimonio natural

do Baixo Miño galego-portugués

 

anabam.anabam@gmail.com

anabam@gmx.es

 

ANABAM

ASOCIARSE

CONTACTO

GRUPO TRABALLO

 

PRÁCTICAS UNIVERSITARIAS

-EDUCACIÓN AMBIENTAL

PRÁCTICAS UNIVERSITARIAS

-VISITAS GUIADAS

-CURSOS

-PUBLICACIÓNS

-VÍDEOS

 

 
 
 
 

INICIO

 

PORTADA

 

FAUNA BAIXO MIÑO

 

FLORA DO BAIXO MIÑO

 

CETÁCEOS

 

PEGADAS. RASTROS

 

MAPA INTERACTIVO

 

 

PROXECTOS

FOTOTRAMPEO

 

LARUS

 

BEMBIX

 

EURYNEBRIA

 

PÍLLARA PAPUDA

 

BORRELHO

 
 
 

ÁRBORES EXTRAORDIN.

 

COÑECER

 

RUTA ORNITOLÓXICA

 

TURISMO ORNITOLÓXICO

RUTA MÁXICA DE OIA

SENDA COSTA SUR DA GUARDA

ÁREAS RECREATIVAS

 

 

PATRIMONIO

 

MUSEO DO MAR

 

SALINAS PRERROMANAS

 

SALINAS ROMANAS?

 

 

 MARCAS MARIÑEIRAS

 

MONTE TREGA

 

MONTE TETÓN

 

CASTRO DA CABECIÑA

 

 

ESPAZOS NATURAIS

PINZÁS

 

SOBREIRAL DE FARO

 

 

 

PROTECCIÓN

 

P.E.S

 

 

BLOCS EDITADOS POR ANABAM

FOTOTRAMPEO

FENTOS ARBÓREOS

 
 
 
 
 
 
 

 

 

ANABAM - ETNOGRAFÍA

 

AS  MARCAS  DOS  MARIÑEIROS  DA  GUARDA

 

Coordinador: Agustín Ferreira Lorenzo

 

QUEN SOMOS?

EQUIPO

ASOCIARSE

LEMBRANZAS

GRUPO TRABALLO

ESTACIÓN ORNITOLÓXICA

ACTIVIDADES-ACCIÓNS

CONTACTO

ACCIÓNS SOCIOS EXPOSICIÓNS CONGRESOS SIMPOSIOS ETNOGRAFÍA        
A CAMBOA (OIA) CETÁREAS MARCAS MARIÑEIROS          

 

 

 

Actualizada o 15-9-2015

 

ANABAM ESTUDA A POSIBILIDADE DE TRABALLAR

PARA QUE AS MARCAS DOS MARIÑEIROS DA GUARDA

SEXAN PATRIMONIO CULTURAL INMATERIAL DA UNESCO

 

 

Texto e fotos: Agustín Ferreira Lorenzo-anabam

 

     Somos conscientes que a cousa non vai ser nada doada e, posiblemente, tamén haxa poucas posibilidades de conseguilo, pero como algunha posibilidade pode haber, é cuestión de facer todo o posible para tentar chegar ao obxectivo final. De momento, a día de hoxe, é só un proxecto que estamos a valorar suficientemente se merece a pena levalo adiante, porque de ser así, teriamos que contar co apoio da sociedade guardesa, do concello, grupos políticos e, sobre todo, dos mariñeiros e das súas familias.Comezamos xa a facer un borrador dos primeiros pasos a desenvolver.

 

      En mente tamén temos aunar esforzos coas marcas dos mariñeiros de Póvoa de Varzím, cos que temos moito en común, se esgotar outras posibilidades (Vila Praia de Âncora) de tal xeito que igual merece a pena facer unha candidatura conxunta luso-galega.

 

     Unha premisa fundamental para ter posibilidades é, segundo figura no propio contido da Unesco: "que o patrimonio cultural inmaterial só pode selo si é recoñecido como tal polas comunidades, grupos ou individuos que o crean, manteñen e transmiten"  por iso a sociedade guardesa pode xogar un papel fundamental neste senso.

 

 

 

 

 

 

    No vindeiro mes de outubro, tal vez cara mediados, esperamos ter feito algo. Do que vaiamos facendo, daremos conta a través desta web e do diferentes medios de comunicación.

 

 

 

 

 

 

 

Actualizada o 02-11-2014

MEMBROS DA DAG (ASOCIACIÓN DE DESEÑADORES GALEGOS)

INTERESADOS NAS MARCAS DOS MARIÑEIROS DA GUARDA

 

 

Texto: Agustín Ferreira-anabam

Fotos: DAG

 

 

 

Membros da DAG e o presidente de ANABAM, na porta do local desta asociación, logo de asistir

á charla e de recibir información sobre as marcas utilizadas polos mariñeiros da Guarda.

  

 

      

     O sábado 18 de outubro, preto de 25 membros da DAG (Asociación Galega de Deseñadores), chegaron dende diversos puntos da Coruña e Pontevedra ata o local de ANABAM para recibir información sobre as marcas do mariñeiros da Guarda. Antón Ferreira foi o encargado de relatarlle os pormenores das mesmas, nunha charla que se iniciou pasadas as 10,30 da mañá e que finalizaría preto das 13 horas, xa que, trala mesma, houbo varias intervencións dos asistentes, intercambio de impresións, preguntas varias, etc, rematando coa observación do material que temos exposto.

 

 

      Antón Ferreira, impulsor da recopilación das marcas dos mariñeiros da Guarda nun momento da charla dirixida aos membros da DAG.

 

 

 

 

        Tódolos asistentes, fundamentalmente deseñadores gráficos, de mobiliario e produtos varios, estiveron moi interesados e participativos, xa que un dos seus obxectivos é investigar todo o relacionado cos deseños e coa historia relacionada con esta temática.

 

     Para ANABAM o feito de que persoas alleas á Guarda se interesaran polas marcas dos mariñeiros desta localidade e viñesen expresamente atraídos por elas, énchennos de orgullo e nos motivan e dan ánimos nesta tarefa de investigación que, no eido cultural, desenvolvemos no seo da asociación.

    Grazas, pois, a tódolos membros da DAG que asistiron a esta palestra, porque, entre outras cousas, é a primeira vez que isto sucede: que xentes doutras partes de Galicia viñesen expresamente ata A Guarda por "culpa" das marcas.

 

    Temos que sinalar que tamén a Radio Galega, debido ao anterior, se interesou por este tema e o día 30 de outubro entrevistou a Antón Ferreira sobre esta mesma temática.

     

    

 

       Para os que desexen achegarse máis polo miúdo a esta visita, poden ir a páxina da DAG, onde dan conta da súa visita á Guarda. Para iso, podedes premer na imaxe que enlaza directamente á páxina:

 

 

     

 

      Actualizada o 15-10-2014  
 

VISITA DA ASOCIACIÓN GALEGA DE DISEÑADORES

AO LOCAL DE ANABAM

 

     
 

 

     A dirección da ASOCIACIÓN GALEGA DE DISEÑADORES, contactou con ANABAM para efectuar unha visita ao noso local coa intención de coñecer máis polo miúdo todo o relacionado coas marcas dos mariñeiros da Guarda.

 

     ANABAM ben traballando neste eido dende hai moitos anos, posúe unha interesante recopilación de marcas, iniciada a finais da década dos oitenta polo socio Antón Ferreira Lorenzo, e que continuamos hoxendía. Ademais da recopilación das marcas, dispoñemos de diverso material orixinal que conteñen as marcas dos seus propietarios.

 

    A mencionada asociación estará con nós o sábado 18 de outubro, pola mañá. Ademais de observar o material que temos, terán unha charla sobre as marcas para rematar cun cambio de impresións e aclaracións de calquer dúbida que se lles presente.

 

    Á esquerda, o cartel elaborado pola DAG para promocionar esta visita.

 

    

 
         

 

 

NOTAS: A recopilación das marcas e da  información aquí exposta, foi iniciada por Antón Ferreira Lorenzo, que comezou con este labor a principios dos anos oitenta do século pasado, impulsando, deste xeito, a recollida das marcas dos mariñeiros da Guarda. Ao través de entrevistas cos mariñeiros e da observación doa parellos, reuniu unha interesante colección de varios centos de marcas que foron publicadas nun libriño editado por ANABAM.

 

         Ricardo Rodríguez Vicente publicaría no Boletín da Agrupación Cultural Guardesa, nº 3, ano 1983 un total de 75 marcas. Un ano despois ampliou o número ata chegar ás 136, Libro-programa das festas do Carme, 1984. Nas mesmas non recolle o nome dos usuarios ou propietarios desas marcas, xa que a recopilación fíxoa in situ, observando directamente os aparellos e as gamelas que se atopaban no varadeiro do porto guardés. Tamén o escritor goianés, Eliseo Alonso se preocupou polas marcas dos mariñeiros e así aparecen nunha das súas obras, Gamelas e mariñeiros, publicada no ano 1987, se ben xa iniciara a recollida de marcas dende finais da década dos setenta ou principios da década dos oitenta.

 

         No ano 1995, ANABAM edita unha publicación da autoría de Antón Ferreira Lorenzo co título As marcas dos mariñeiros da Guarda, a primeira e, de momento, única publicación monográfica encol desta iconografía. A través desta publicación, fai unha semblanza do valor e interese das marcas así como un inventario das mesmas e dos seus propietarios ou usuarios. Nesa publicación aparecen as 400 primeiras marcas que foi recollendo dende principios dos anos oitenta ata a súa publicación no ano 1995, continuando con ese labor de recopilación das marcas dos mariñeiros da Guarda.

 

      Esta asociación segue a recoller información, ampliando e divulgando o coñecemento do patrimonio etnográfico dos mariñeiros da Guarda en particular e do mundo do mar en xeral, froito deste labor foi a creación do Museo do Mar da Guarda e a recollida de material que, en moitos casos, estaba destiñado á desaparición irremediable.

 

 

    No ano 1995, ANABAM publica a primeira monografía que trata das marcas dos mariñeiros da Guarda, obra de Antón Ferreira Lorenzo que vén traballando no estudo destas sinais de identidade dos  antigos mariñeiros guardeses.

 

    ANABAM está a preparar unha segunda edición, mellorada e ampliada das marcas, para o que continúa a recoller nova información, material e datos.

 

 

Se queres axudarnos a completar as

marcas dos mariñeiros da Guarda,

ponte en contacto con ANABAM en:

anabam.anabam@terra.es

TFN: 986 611 799

616180557

 

 

 

 

PORTA MARCAS MARIÑEIRAS

 

 

 

Actualizada o 29-11-2012

 
 

 

 

      Esta é a única porta da Guarda que conserva algunhas das marcas utilizadas antigamente polos mariñeiros daesta localidade.

 

     A porta, como se pode apreciar, está nun lamentable estado e perdeu parte do recubrimento que tiña, entre outras cousas, ademais do paso do tempo, porque nela eran apoiados todo tipo de enseres, como unha pila de ladrillos para obras, etc, ademais dalgunha típica pintada, cuxos restos aínda se poden apreciar.

 

   Na parte inferior, xa estaba desfacéndose, sobre todo pola acción das augas, de feito, ao sacala esa parte inferior quedou seriamente danada.

 

    ANABAM, grazas á insistencia dun dos seus membros, Antón Ferreira, que é o responsable de etnografía nesta asociación, viña pidindo que tiñamos que facer algo co fin de tratar que esa porta non se estragara. Logo de darlle o visto bo, hai uns dous meses, el mesmo púxose en contacto cun dos propietarios para ver que posibilidade había de que ANABAM se fixera con ela. Logo duns días, tivemos o visto bo.

 

    Temos que agradecer, pois, a SALVADOR JESÚS RODRÍGUEZ REY (Suso), a donación desta "xoia etnográfica" á nosa asociación.

 

    Agora xa a temos nas nosas dependencias, tratando de secar a auga que ten acumulada na parte inferior.

   Xa puxemos en marcha tamén as medidas para poder expoñela ao público coas máximas garantías de conservación, esperando que, no vindeiro Nadal xa estea dispoñible e poda acompañar á expo relacionada coas MARCAS MARIÑEIRAS.

 
 

 

      Detalle dalgunhas das marcas que conserva na parte superior, a de maior interés. Vése, á esquerda unha "Custodia" do Santísimo e, á dereita, os trazos dunha estrela de cinco puntas.

 
         
 

 

    Esta é a casa onde se atopaba a porta, xa co tellado caído e en mal estado. A frecha sinala a porta. A fotografía foi sacada a principios deste mesmo mes de novembro, poucos días antes de ser donada a ANABAM.

 
   

    

    Polo interesante do artigo, fixemos un "copia e pega" da información aparecida no xornal  http://infogauda.blogspot.com.es

 

e que poñemos a continuación:
 

Con grande satisfacción damos conta da recuperación para o Patrimonio Etnográfico de A Guarda, de porta de unha vivenda deshabitada, sita preto da Rúa Hernán Cortés e da Praza de José María Lomba, que corría o risco de estragarse por varios motivos, entre eles porque a casa caeulle a cuberta, e a auga da choiva, estaba contribuindo a acelerar súa degradación. 
Polas súas características, esa porta non é unha porta calquera, xa que presenta varias marcas ou sigras mariñeiras, que ademáis de acreditaren súa antigüidade, constitúen unha mostra das tradicións mariñeiras que compría conservar, xa que esa porta, ademáis de unhas marcas gravadas a punta de navalla, ten tamén sinais protectoras, como unha estrela de cinco puntas (en portugués, Sâo Selimâo) e unha custodia, pintadas con un certo relevo, coa mesma pintura feita artesanalmente, probablemente a base de aceite de liñaza, secante e polvos de almagre. 
A porta - que probablemente teña máis de un século ou ande preto del - ten tamén outras marcas, concretamente unhas iniciais - M R e J R M - gravadas igoalmente a punta de navalla, e baixo as primeiras - M R -  catro cifras - 1914  - que nos poden dar unha referencia da súa antigüidade. E baixo as segundas - J R M - outras catro cifras: 1929.
 
 
 
Asemade, esa porta amósanos dous arpons, sigras que por sí mesmas, xa constitúen un tesouro etnográfico, pois estamos diante de dúas mostras da chamada proto-escritura primitiva. E decir, que ese era o xeito de marca-las propiedades dos nosos devanceiros - que na súa maioría non sabían ler nin escreber -, e que xunto coas demais marcas, fan desa porta, unha alfaia.
Feitas con pintura, tamén observamos outras dúas iniciais: A R.

De tódolos xeitos, o que consideramos máis salientable e que esa porta, por iniciativa de un membro da Asociación Naturalista "Baixo Miño" (ANABAM), que lla solicitou - o igoal que nós o fixemos desde fai anos e tamén recentemente, xa que estábamos moi pendentes desa peza  da arquitectura tradicional mariñeira de A Guarda - a familia propietaria do devandito inmoble, e por decisión da mesma, poderá ser obxecto do necesario tratamento para súa conservación i exposición pública, que desexamos sexa nas mellores condicións posibles. 

Desde Infogauda queremos salientar á xenerosidade da familia propietaria da casa onde se atopaba a porta, pola súa cesión, e tamén á persoa que a xestionou. A Guarda está de noraboa por haber sabido actuar á tempo.