VISITAMOS OS FENTOS UNHA SEMANA DESPOIS

DA ACTUACIÓN NOS MESMOS

      Dende que o pasado día 5 deste mes de novembro levamos a cabo os labores de protección dos fentos arbóreos, varios membros de ANABAM (Manuel A. Pombal, Ricardo Portela, Noé Ferreira, Agustín Ferreira) teñen visitado con frecuencia os mesmos para ver, sobre todo, como se desenvolve o fento que tivemos que transplantar.

   Tamén aproveitamos para afianzar o muro de contención que protexa aos fentos da marxe esquerda diante dunha riada que non sexa excesivamente intensa.

     Vista xeral de onde se encontran os tres únicos fentos que quedan na marxe esquerda do río Vilar. As riadas do pasado mes de outubro volveron deixar o leito sen ningún tipo de cobertura. A pesares do grande movemento de rochas que houbo, esta vez os fentos desta marxe salváronse, aínda que a estipe (tronco) quedou parcialmente cuberto.

   Na visita efectuada este domingo, 27 de novembro, tomamos nota do estado no que se atopan os catro únicos fentos que quedan: tres na marxe esquerda e un na dereita. Un dos fentos aparece bordeado dun pequeno muro de protección que, diante dunha riada, evidentemente non servirá de nada, pero que serve, non obstante, como referencia e para evitar pisar ou danar o tronco se nos achegamos a el.

    Nesta época do ano, parte das frondes secan pero de momento, outras amosan a vigorosidade que aínda teñen, a pesares dos avatares que sufriron nestes últimos cinco anos, tal vez máis que en décadas pasadas.

     Muro de conteción que o equipo de traballo de ANABAM construiu o sábado 5 de novembro. Diante dunha grande riada, isto non vai servir, evidentemente, de nada, pero si pode manter a raia unha crecida do río que non sexa excesivamente forte, evitando que a auga actúe sobre os tres fentos da marxe esquerda. E o único que de momento podemos facer en favor destas xoias botánicas de Oia.

    Estado do fento transplantado logo de que lle arrincaramos as follas que secaron ou que estaban a secar. Coma se pode apreciar, o seu estado actual queda moi lonxe do que presentaba hai tres semanas.

    Noé, procedeu a plantar un par de pequenos loureiros que había na zona, a ver se agarran e co tempo contribúen a suxeitar a marxe do río e, se cabe, protexer aos fentos.

    Noé traballando nos fentos da marxe esquerda, vendo a maneira de poder realizar labores que podan propagar os mesmos nesta paraxe.

MEDIDAS DE PROTECCIÓN DUN DOS

FENTOS ARBÓREOS DE OIA

TRA-LAS RIADAS DO MES DE OUTUBRO DE 2011

Texto: Manuel A. Pombal Diego e

Agustín Ferreira Lorenzo

OS FENTOS ARBÓREOS DO RÍO VILAR RESISTEN UNHA VEZ MÁIS, PERO ..... ATA CANDO?

Repítese a historia do 2006, e quen sabe cando será a próxima, porque haberá máis, iso é ben seguro. Visitamos os fentos arbóreos (Dicksonia antarctica) que quedan no río Vilar, na parroquia de Pedornes (concello de Oia) un día despois da riada e puidemos comprobar que, aínda que resisten, algún deles está seriamente afectado. Tal e como se amosa nas fotografías, un dos fentos, está agora completamente descolgado, froito da erosión producida na canle do río ó seu carón. Hai agora un desnivel máximo de 160 cm dende o fento ata o fondo da canle. É, pois, preciso actuar para evitar na medida do posible, a súa perda irreparable.Foto Manuel A. Pombal Diego.

        Os outros tres fentos que quedan uns metros máis abaixo tamén se viron afectados (comparade as fotos tomadas fai uns días coas actuais). Ademais de estar parcialmente soterrados, un deles, o do medio, está moi inclinado sobre o inmediato inferior, ademais de estar parcialmente cuberto por pedras. Xa retiramos (a man) algunhas das pedras e area  que o cubría, liberándoo parcialmente; nembargante, tamén é preciso retirar mais pedras e area e protexelos con aporte de sedimento.

      Unha vez vista a gran erosión producida na súa contorna, pódese concluír que estes tres fentos salváronse pola presenza dunha grande rocha que, xunto coas raíces dun eucalipto que a cobre, desviou a forza da auga cara ó outro lado, onde a erosión e moito mais pronunciada, o tempo que facilitou o cúmulo de pedras e area ó seu carón (o cal tamén axudou a desviar a corrente); do contrario, é moi probable que a forza da auga os levara definitivamente por diante. Foto Manuel A. Pombal Diego.

     O que aconteceu, parece mesmo que foi unha copia repetida do acontecido no ano 2006. Naquela visitamos os fentos arbóreos unha semana antes das riadas que levarían por diante gran parte dos mesmos. Nesta ocasión, tamén acababamos de facer unha nova visita a estes fentos, foi o sábado 22 de outubro, e poucos días despois, as riadas facían acto de presenza logo dunha prolongada seca. Coma entón, o río desbordouse e un dos fentos desapareceu. Foi o que estaba en peores condicións e que xa tratamos de afianzar o pasado ano.

    Estiveramos na zona o 10 de febreiro, con dous axentes da Xunta de Galicia, da Consellería de Medio Rural, visitando a zona onde descubrimos que faltaba un deles. Fora roubado por algún desalmado días antes, xa que observamos pegadas recentes desa actuación. Esta agresión é un feito irreparable polo valor ecolóxico que teñen e por ser plantas cuxa orixe hai que buscalas nos antigos monxes cistercienses do Mosteiro de Oia. O fento roubado é o sinalado co número 6, que se pode ver na actualización de máis abaixo correspondente ao 08-06-2010.

    O fento no que traballamos é o que figura na fotografía do lado co número 1, o número 2, que era o que estaba en condicións precarias foi levado por esta última riada, logo de que a pedra que figura co número tres, caera ao leito do río. A fotografía amosa a dous membros de ANABAM o sábado 22 de outubro pasado botando pedras baixo este fento número 2 por atoparse nunha situación un tanto inestable. Foto Mª Consuelo González de Dios.

  Nº 1, sinala o fento que quedou tra-las riadas. O fento nº 2, foi arrastrado pola corrente. O nº 3, sinala as pedras que os dous membros de ANABAM que aparecen na fotografía (Carlos e Agustín), acababan de colocar para evitar que o nº 2 se desplomara sobre o leito do río, xa que tiña as raíces practicamente ao aire.

    O grande rochedo que aparece diante deles, foi desprazado e arrastrado coas últimas riadas o que produciu que tamén caera o fento número 2 e quedara sen cobertura o fento nº 1. Foto Mª Consuelo González de Dios.

    Carlos e Agustín, o sábado 22 nun dos momentos en que traballaban na colocación de pedras baixo as raíces do fento nº 2. Foto Mª Consuelo González de Dios.

     Detalle de como estaba a parte inferior do fento arbóreo no que se colocaron pedras para tratar de afianzalo. Existía tamén perigo de que a rocha de grandes proporcións que hai enriba, caera e arrastrara con ela ao fento, cousa que ao final aconteceo coas riadas. Foto Agustín Ferreira Lorenzo.

Sábado 5 de novembro, case que dúas semanas despois das riadas. Membros de ANABAM traballan nos labores de protección do fento arbóreo que, coma se pode ver na fotografía, estaba totalmente en horizontal. Algunhas raíces suxeitábano á pouca terra existente a carón dun grande rochedo, polo que se salvou de non ser arrastrado pola corrente durante as riadas pasadas ou de caer á canle, estragándose definitivamente.

     Na fotografía Luís Dorado, Ricardo da Silva e Noé Ferreira. Foto Agustín Ferreira Lorenzo.

    Limpando a zona e cavando un burato a onde se trasladaría o fento. As labores de protección duraron algo máis de dúas horas e nelas traballaron sete membros de ANABAM.

    Na fotografía Ricardo da Silva; Antón Ferreira e Luís Dorado. Foto Agustín Ferreira Lorenzo.

Un dos momentos do traslado do fento arbóreo, unha vez foi sacado da zona na que estaba.

Na fotografía Manuel A. Pombal; Agustín Ferreira, Ricardo da Silva e Noé Ferreira. Foto Luís Dorado Senra.

Outro dos momentos do traslado onde aparecen as mesmas persoas anteriormente citadas e

outro membro de ANABAM, Ricardo Portela. Foto Luís Dorado Senra.

Trasladando o fento a súa nova ubicación. A partir de agora, ANABAM continuará facendo un seguimento de

como se desenvolve este fento, pois dende esta asociación consideramos que debera extremarse as precaucións para que esta

xoia do concello de Oia non desapareza deste lugar, por moitas razós pero, entre outras,

pola posible orixe que teñen e por tratarse posiblemente, dos únicos fentos arbóreos silvestres que hai en Europa.

  Estado no que quedaron os tres fentos da marxe esquerda. Unha laxe que sobresae da terra, uns metros antes dos mesmos,  e as raíces dun eucalito (véxase a segunda foto neste artigo)  posiblemente contribuíu a evitar que as riadas os levara por diante. Foto Agustín Ferreira Lorenzo.

Na fotografía, os membros de ANABAM estudando a posible ubicación do fento.

Tal e como se comenta no artigo, tívose en conta diversos factores co fin de minimizar os

perigos que poden afectar a este fento. O tempo dirá se esta acción tivo éxito ou non,

pero en calquera caso, era preciso actuatr con urxencia no mesmo.

Estes son algúns dos aspectos tidos en conta para a nova ubicación do fento transplantado:

a) Presenza de sustrato adecuado para o enraizamento.

b) Localización diferente á ocupada polos outros 3 fentos, o cal supón:

b1) que se outra riada os levara por diante, se salve algún deles, e

b2) a existencia de dúas localizacións para a súa posible multiplicación no futuro.

c) Zona mais ben sombría (non exposta a radiación solar directa), e por ende húmida, que é a típica na que se atopaban todos os exemplares cando se descubriron.

d) Área protexida das correntes de auga, tendo en conta como foi a erosión nesta última enchenta. Preténdese asegurar tanto que no sexa arrastrado pola corrente como que non perda o sedimento no que se asenta.

e) Presenza de obstáculos naturais que defendan doutros factores naturais tales como a caída de árbores.

f) Relativa proximidade á canle do regato para asegurar a humidade.

g) Existencia de drenaxe natural que evite asolagamentos.

 Despois de analizar todas estas variables nos 3 ou 4 sitios inicialmente susceptibles de acoller ao fento, eliximos a que foi a súa ubicación final.