Vara un cachalote duns 10 metros

en praia América

Informa: Manuel A. Pombal Diego-anabam

e Marta Pombal Martínez-anabam

Foto: Manuel A. Pombal-ANABAM

Foto: CEMMA

O mércores 25 de abril, pola mañá apareceu un cachalote (Physeter macrocephalus) morto flotando na enseada de Panxón, en augas de Praia América. Dende CEMMA (Coordinadora para o Estudo dos Mamíferos Mariños) chamáronnos para informarnos do achádego, xa que non é moi doado que os cachalotes aparezan varados polas nosas costas. Cando nos acercamos a Panxón, o exemplar aínda se atopaba flotando baixo a atenta mirada de dous membros da CEMMA (Alfredo e Pablo) e dos moitos curiosos que se acercaban para velo e tirarlle unhas fotos. Varias eran as persoas que botaban a man ó nariz, xa que desprendía un olor un tanto desagradable. Pronto ía comezar a baixar a mare e os membros da CEMMA estaban pendentes de se varaba na área ou non.

Foto: CEMMA

Foto: CEMMA

Foto: CEMMA

Foron varios os membros da CEMMA que o xoves participaron na necropsia e corte do animal en varias pezas para poder cargalo nun camión enviado pola Dirección Xeral de Calidade Ambiental e coa axuda dunha grúa facilitada polo Concello de Nigrán. Así mesmo, procederon a toma de mostras e comprobaron o contido estomacal, onde localizaron entre centos de picos de cefalópodos -o cachalote é unha especie teutófaga- restos dunha rede e varios amocelos, o cal indica que puido morrer por unha obstrución intestinal. Despois dunhas 5 horas de traballo conseguiron sacar o cachalote da praia para ser enviado á empresa Gesuga que está especializada na incineración de animais.

Comparativa dos varamentos rexistrados na costa

Baixomiñota nos seis últimos anos por ANABAM

por Manuel A. Pombal Diego

     Cos catro golfiños comúns rexistrados no mes de decembro, o 2011 rematou cun total de 17 rexistros, un número superior aos dos anos 2006 (13 rexistros), 2007 (12 rexistros) e 2009 e 2010 (14 rexistros), pero moi inferior ó do ano 2008 que ascendeu a 33 rexistros. Dos 17 rexistros do 2011, 10 foron localizados no concello de Oia, 4 no de A Guarda, e 3 no de O Rosal. Deles, 15 foron de golfiños (10 golfiños comúns e 5 sen identificar por atoparse moi deteriorados), 1 rorcual alibranco e 1 arroaz. Na seguinte táboa amósanse os datos de todos os rexistros realizados durante os 6 últimos anos (2006-2011).

 Cabe salientar os seguintes aspectos:

1) Número de rexistros. Rexistráronse un total de 103 individuos: 13 no 2006, 12 no 2007, 33 no 2008, 14 nos anos 2009 e 2010, e 17 no 2011. Estes datos amosan unha relativa igualdade no número de rexistros arredor dos 13-14 rexistros, cun pequeno incremento no 2011 (17 rexistros), e a excepción do ano 2008 onde dito número e mais do dobre da media dos restantes anos (33 vs. 14 de media dos outros 5 anos). Tamén hai que salientar que todos os anos houbo algún rexistro en todos os concellos.

2) Especies e número de individuos. Foron rexistrados exemplares de 9 especies diferentes (7 de cetáceos con 95 individuos; 1 de tartarugas con 6 individuos; e 1 de foca con 2 individuos). Cumpre salientar que no 2010 se rexistrou un exemplar subadulto de arroaz boto e no 2011 un arroaz adulto, especies pouco habituais nos nosos rexistros. Así mesmo, o exemplar de arroaz, que mediu 342 cm, é o segundo mais grande dos rexistrados pola CEMMA en toda Galicia dende o ano 1990.

3) Cetáceos. Dentro dos cetáceos, a maioría correspóndense con golfiños (80 individuos, aínda que 9 deles no puideron ser identificados); como se podería deducir do seu nome común, os golfiños comúns con 69 dos 71 individuos identificados foron os mais numerosos con moita diferenza.

4) Concellos e número de individuos. A costa Baixomiñota está moi desigualmente repartida entre os 3 concellos (Oia, O Rosal e A Guarda) que limitan ao oeste co océano Atlántico. Mais da metade da liña de costa pertence ao concello de Oia, logo, moi de lonxe, estaría o de A Guarda, e finalmente o de O Rosal. Isto xustificaría, polo menos en parte, que o maior número de rexistros os 6 últimos anos se deran na costa de Oia (66 rexistros nos 6 anos; media de 11 por ano) e que na costa rosaleira so se rexistraran 10 exemplares nos mesmos anos (media aproximada de 1,5 por ano); os 27 restantes foron rexistrados na costa guardesa (media de 4,5 por ano). A diferente intensidade de prospeccións pola costa dos 3 concellos tamén podería ser un factor diferenciador no número de achádegos efectuados en cada un deles.

5) Concellos e especies. O golfiño común foi rexistrado todos os anos en todos os concellos con so dúas excepcións: o ano 2006 no concello de O Rosal e o 2009 no de A Guarda. Estes dous concellos repártense os dous exemplares de golfiño riscado rexistrados, non habendo, pois, ningún rexistro no concello de Oia a pesar de ser o que mais costa e rexistros ten. Nembargante, todos os rexistros de caldeiróns (7) foron no concello de Oia. Os 4 rorcuais repártense entre os concellos de Oia (3) e O Rosal (1). As restantes 3 especies de cetáceos rexistrados, dúas toniñas (anos 2007 e 2010), un arroaz boto (2010) e un arroaz (2011)  apareceron todos eles na costa do concello de Oia.Os 6 exemplares de tartarugas están repartidos entre os 3 concellos, con clara maioría no de Oia con 4 rexistros. Finalmente, as dúas focas foron rexistradas o mesmo ano (2006) no concello de A Guarda.  

Resumo por anos, especies e concellos:

2011: 15 golfiños (10 de golfiño común e 5 sen identificar): 8 (Oia), 4 (A Guarda) e 3 (O Rosal); 1 rorcual (Oia), e 1 arroaz (Oia). 17 rexistros.

2010: 9 golfiños (8 de golfiño común e 1 sen identificar): 5 (Oia), 3 (A Guarda) e 1 (O Rosal); 1 caldeirón (Oia); 1 toniña (Oia), e 2 tartarugas (Oia); 1 arroaz boto (Oia). 14 rexistros.

2009: 9 golfiños (todos de golfiño común): 8 (Oia) e 1 (O Rosal); 2 caldeiróns (Oia); 1 rorcual (Oia), e 2 tartarugas (A Guarda e Oia). 14 rexistros.

2008: 3 caldeiróns (Oia), 27 golfiños (8 A Guarda; 1, O Rosal; 18, Oia), 1 rorcual (Oia), 1 golfiño sen determinar (Oia), e 1 tartaruga (O Rosal). 33 rexistros.

2007: 1 caldeirón (Oia), 8 golfiños (2 A Guarda; 1, O Rosal; 5, Oia), 1 rorcual (O Rosal), 1 golfiño sen determinar (Oia) e unha toniña (Oia). 12 rexistros.

2006: 10 golfiños (7 A Guarda: 5 comúns, 1 riscado e 1 sen identificar; 1, O Rosal (riscado); 2, Oia: comúns), 2 focas gris (A Guarda) e unha tartaruga (Oia). 13 rexistros.