MORTANDADE FAUNA

O pasado sábado 3 de marzo, recibimos unha chamada telefónica de D. Cesáreo Comesaña Rodríguez (O Rumbo), veciño de Mougás, informándonos da presenza dun cetáceo varado ao sur do Porto de Mougás. Despois de acercarnos ata a zona, puidemos comprobar que se trataba dun golfiño común (Delphinus delphis). Atopábase no medio de grandes bolos cerca da zona de As Lagoas, no sur do porto de Salcidos. O exemplar era unha femia adulta de 188 cm de lonxitude corporal. Aínda que estaba completo, faltábanlle os ollos (que sole ser o primeiro que perden despois de morrer por tratarse de pas partes mais brandas susceptibles de ser comidas por outros animais) e presentaba varios furados polos que supuraba líquidos corporais e xa ulía bastante; o cal é indicativo de que xa levaba varios días morto. Despois de tomar medidas e unhas fotografías do seu estado, informamos a CEMMA da súa localización.

O segundo dos golfiños, outro exemplar de golfiño común, foi localizado nun dos paseos rutinarios de prospección costeira que realizamos durante os fins de semana. Trátase doutra femia adulta de 194 cm de lonxitude que apareceu o domingo 11 de marzo no porto de Riodosos, nas Mariñas de Mougás. A este golfiño tamén lle faltaban os ollos e tiña a aleta caudal bastante danada. Ademais supuraba líquido pola boca e pola zona da xenitalia, producindo un fedor acrecentado pola forte calor que facía ese día. Isto é indicativo de que xa levaba bastantes días morto. Medímolo e tomamos unhas cantas fotografías ilustrativas do estado do animal; seguidamente informamos a CEMMA do achádego.

			Actualizada o 15-12-2011
			por Manuel A. Pombal Diego Varamento de catro golfiños na costa Baixomiñota A semana pasada realizamos varios paseos costeiros xa que o mar embravecido sole botar moito material que se arrebola nas rochas. Nembargante, unha das principais novidades foi o varamento de catro golfiños comúns (Delphinus delphis), tres no concello de Oia e un no do Rosal. O primeiro deles aconteceu na parroquia de Pedornes (Oia) o pasado martes 6 de decembro pola mañá. A nova foi posta no Facebook polo veciño de Pedornes Xabier Garrido. Acudimos ás proximidades das Orelludas, entre o Porto das Canelas e o Puntal, concretamente na zona de O Picoto da Longuiña, onde atopamos un golfiño común macho de 230 centímetros de lonxitude. Aínda que o exemplar estaba completo, xa levaba varias semanas morto. De feito, tiña un burato entre as aletas pectorais polo que saía algo de líquido mesturado con sangue bastante pestilente. A aleta mais deteriorada era a dorsal. Tiña os dentes en bo estado e faltábanlle os ollos, o cal sole ser normal cando levan varios días mortos, posto que as partes brandas son as primeiras que perden.
			No percorrido feito pola tarde, atopamos outros dous golfiños, esta vez nas Mariñas de Mougás (Oia). O curioso deste achádego foi que, por primeira vez na costa do Baixo Miño, atopamos dous exemplares xuntos, un ó lado do outro. Localizábanse no lado sur do Porto da Area do Lameiro ou Porto das Burras e o seu tamaño era moi similar (arredor de 180 cm de lonxitude). Os dous eran machos e xa levaban varias semanas mortos. Un deles estaba completo pero tiña os osos do bico ó descuberto, o que facilitou a súa identificación como un exemplar de golfiño común. O outro estaba incompleto xa que lle faltaba o bico, polo que non puidemos identificalo con precisión; de todos modos, semella que se trataba doutro exemplar de golfiño común
			Aínda que no presentaban sinais evidentes da súa morte, consideramos que deberon de caer nalgunha arte de pesca preto da costa, sendo liberados ao mesmo tempo unha vez mortos; Esta situación (liberación conxunta preto da costa) puido ser a causante de que atracaran xuntos no pequeno porto no que se atoparon. O similar deterioro que presentaban tamén apoia esta hipótese.
			Finalmente, o sábado día 10 de decembro realizamos unha saída de dúas horas pola costa de San Xián, no concello do Rosal. Ademais doutro material para reutilizar, localizamos outro golfiño varado no porto de grandes rochas comprendido entre A Chan e O Marco. Este exemplar, tamén un golfiño común, non levaba demasiados días morto pero curiosamente non estaba completo, presentando parte das tripas fora. Comprobamos que lle faltaba a parte caudal do ventre, o cal impediu determinar o sexo do animal. Ademais, decatámonos que presentaba restos de bocados polo que cremos que debeu ser parcialmente devorado (pode que por quenllas). Tamén tiña unhas marcas relativamente pronunciadas o redor do corpo, xusto por detrás das dúas aletas pectorais. Estas marcas semellan producidas por unha corda ou ben por unha rede, que ben puido ser a causa da súa morte.
			Ademais de tomar fotos de todos eles, informamos aos membros da CEMMA (Coordinadora para o estudo dos mamíferos mariños) das características e localización de cada un deles.

			Actualizada o 13-10-2011
	APARECEU UN MAGNÍFICO EXEMPLAR DE ARROAZ VARADO NA COSTA DE OIA
			Foi o venres 7 de outubro, durante un dos paseos costeiros rutinarios, cando o membro de ANABAM, Manuel Ángel Pombal, atopou un grande exemplar de arroaz no porto de O Lamerio, ao sur da antiga depuradora de mexillóns na parroquia de Mougás (concello de Oia). Trátase dun macho adulto de grande tamaño (342 cm), moi próximo ao tamaño máximo que poden alcanzar os machos desta especie, que é duns 350 cm, podendo pesar ata 500 kgs. Tanto é así que é o mais grande varado no Baixo Miño. En ANABAM temos rexistrados dende o ano 1985 un total de 10 arroaces (8 en Oia e 2 na Guarda), sendo este último o mais grande, a gran distancia do seguinte, unha femia varada en Oia (parroquia de Viladesuso) o 23 de xuño de 2001 que mediu 280 cm. Por outra banda, a CEMMA (Coordinadora para o estudio dos mamíferos mariños) ten rexistros de toda Galicia dende o ano 1990 e, segundo nos informou un dos seus membros, Pablo, este é o segundo exemplar mais longo, xa que o primeiro posto o posúe outro macho que medía 3 centímetros mais (345 cm). A pesares de estar enteiro, xa levaba varias semanas morto, o cal se podía deducir tanto pola súa cor como polo fedor que desprendía. Puxémonos en contacto coa CEMMA para informar do achádego, e o pasado martes pola mañán acercouse Pablo (responsable de varamentos da CEMMA) para tomar medidas e algunhas mostras. Posteriormente, Pablo nos confirmou a lonxitude do exemplar, ademais de informarnos de que, desgraciadamente, non puido aproveitar os órganos internos porque xa estaban moi deteriorados. Nembargante, no estómago atopou algunhas úlceras, xa pechadas, ademais de varios otólitos. Os otólitos son estruturas de carbonato cálcico con proteínas presentes no sistema vestibular (oído medio) que aos peixes, ademais de para manter o equilibrio, lles serven para a audición (úsanse tamén para determinar a idade dos peixes). Tamén recolleu algúns dentes, aínda que estes estaban bastante desgastados debido á avanzada idade do cetáceo.

			Actualizado o 04-10-2011

			En escasas dúas semanas, fóronnos entregados tres limícolas feridos, recollidos na desembocadura do Miño. Os tres presentaban externamente os mesmos síntomas, polo que a nosa preocupación aumentou cando recibimos o terceiro exemplar, pois, nos dous primeiros casos consideramos algo normal, como vén sendo habitual, máis ou menos, un ano si e outro tamén, recibir aves feridas ou en mal estado. A primeira ave recibida foi un bilurico común, da que xa demos conta na edición anterior desta web. A segunda das aves entregadas correspondía a un pilro bulebule (Calidris alba), entregado o 11 de setembro; a terceira das aves era unha gabita (Haematopus ostralegus), entregado por personal do Clube de Tenis Codesal o 14 de setembro. Os dous últimos exemplares foron entregados a persoal de Conservación da Natureza para o seu traslado ao centro de recuperación, en Pontevedra. Dado que as tres aves presentaban os mesmos síntomas, a nosa preocupación é debida a ter a seguridade de que non se trate dunha epidemia, ou dalgunha enfermidade que se poida contagiar entre as aves, polo que esperamos ter información sobre este particular. Dende aquí queremos expresar o noso agradecemos a tódalas persoas que fixeron entrega das as aves mencionadas.

			Actualizado o 19-04-2011

			*Sula bassana* (mascato), atopado morto na praia da Lamiña, Camposancos, A Guarda, o pasado 2 de abril. Presentaba lixeiras manchas de petróleo que, posiblemente, fosen a causa principal da súa morte. Individuo xuvenil. Foi observado polos integrantes do curso de formación ambiental para o voluntariado de Cruz Vermella.

Actualizado o 22-04-2010

Primeiro observamos unhas plumas e logo, buscando polos arredores con detenemento, puidemos atopar a peza que nos confirmaría o achádego: o cranio dunha garza real. Na zona o número de aves desta especie debe andar entre os 50 e os 75 exemplares, polo que esta non resulta ser, precisamente, moi abondosa. Cada morte dunha destas aves, que ademais están con nós fundamentalmente entre setembro e primeiros de maio, é un golpe para a ornitoloxía do esteiro do Miño, e polo tanto para a comarca. Os poucos restos que había da garza (algunhas plumas e o cranio, non nos permitiron coñecer a causa da súa morte.

Actualizado o 29-05-2008

Espectaculares imaxes dun lagarto e dunha cobra, obtidas hai varios anos en Goián por José Manuel Alonso Valverde.

Vendo estas fotografías, antóxanos unha loita encarnizada entre o cobregón (Malpolon monspessulanus), a cobra máis grande do Baixo Miño, pode acadar os dous metros de lonxitude, e o lagarto arnal (Lacerta lepida), o lagarto máis grande que temos na comarca.

A espectacularidade das imaxes non deixa dúbidas do acontecido. A morte chegou para os dous animais.

Só a casualidade permite estar no lugar axeitado e no momento adecuado, e iso aconteceo co autor da fotografía, José Manuel, quen poido ver o espectáculo en vivo e en directo.

Actualizado o 12-11-2007

ENTREGADO O CADÁVER DUN GAVIÁN

Un gavián (Accipiter nisus), foi atopado morto nas proximidades da estrada Avda. Donantes de Sangue da Guarda, por Miguel Reboredo Otero, quen se preocupou de recollelo e entregalo a ANABAM.

Tras unha análise visual, observouse que o cadáver non presentaba danos externos, polo que presumiblemente levara un golpe contra algún vehículo, xa que parecía presentar o pescozo roto.

Plumaxe da parte inferior do corpo e ás. As manchas escuras permiten saber que se trata dunha femia.

Detalle das patas con longas uñas.

Vista superior amosando a cor escura da súa plumaxe.

Actualizado o 24-10-2007

Detalle da cabeza do corvo mariño atopado morto na praia de Camposancos.

Debía levar pouco tempo morto xa que aínda conservaba perfectamente a cor amarela na base do peteiro e os ollos non estaban moi deteriorados.

Dous mascatos (Sula basana), tres gaivotas que apareceron mortas separadas escasos metros unhas das outras e un corvo mariño (Phalacrocorax carbo) son as aves que temos recollido nestas últimas semanas.

O primeiro dos mascatos (un exemplar adulto) foi visto ferido o xoves día 11 deste mes de outubro nuns rochedos de Portecelo (O Rosal) por un paisano que nos chamou por teléfono, se ben foinos imposible desplazarnos ata o lugar encuestión. O sábado 13, este exemplar era recollido por dúas vixilantes da Cofradía da Guarda (Victoria e Celia) que o trouxerona a ANABAM. Non apreciamos exteriormente ningunha ferida nin lesión algunha, pero non estaba incapacitado para voar. Foi entregado á guardería de Medio Ambiente para o seu traslado ao Centro de Recuperación de Aves.

O segundo dos mascatos (o exemplar xoven) recollido na costa norte da Guarda (Bazar) preto do límite co municipio do Rosal, tamén o sábado día 13 por un pescador deportivo (Ricardo González), foi entregado a ANABAM, se ben non tardou en morrer.

O corvo mariño fora atopado o día 5 de outubro; dúas das gaivotas apareceron mortas na praia de Camposancos o día 18 e outra o día 20 (comunicación dunha colaboradora, Paloma), si ben esta última xa fora vista con problemas para desplazarse o día 18. O achádego de aves mortas na praia é algo frecuente, mais neste caso, por ser catro exemplares puxemos os feitos en coñecemento de Medio Ambiente, sendo recollidos o sábado 20 do mes citado.

Corvo mariño atopado morto na praia de Camposancos

Actualizado o 10-10-2007

CADÁVER DE AZOR

Temos que agradecer aos veciños de Camposancos (A Guarda) --Finucho, a Jote e á muller deste--, a información e as molestias que se tomaron para comunicar a ANABAM a presencia do cadáver dun azor que se atopaba no barrio de Saa daquela parroquia. A ave fora vista o día anterior aínda con vida por esas mesmas persoas.

Se trata dunha especie protexida e, neste caso concreto, dun individuo xoven. Foi recollido o domingo 5 de agosto.

Cadáver do azor poucos minutos antes de ser recollido por ANABAM. Exteriormente non lle observamos ningunha ferida, descoñecendo cal foi a causa da súa morte, aínda que non descartamos que sufrira algún golpe.

Detalle da cabeza.

Actualizado o 11-09-2007

PICO DE CORAL

O pasado día 6 deste mes de setembro, era recollido no patio dunha vivenda situada no centro da Guarda o cadáver dun pico de coral (Astrilda astrild), un paxariño de pequeno tamaño, de bico cor carmín con manchas, tamén da mesma cor, no peito e por riba dos ollos. Esta é a primeira información que temos da presencia desta ave no centro guardés. Se trata dunha especie exótica que está amplamente extendida por toda a beira do Miño e pola costa litoral do Baixo Miño, sendo descuberta a súa presencia nesta comarca por varios membros de ANABAM no ano 1988. Na Guarda, pode verse en grupos de varias decenas de individuos na zona costeira e na marxe do Miño, chegando a verse cara ó interior entre un e 1´5 km terra adentro.

O cadáver foi recollido por Urgal - un coñecido veciño da Guarda que xa ten colaborado nalgunha outra ocasión con esta asociación-, e entregado a ANABAM logo de que súa muller o atopara na azotea da casa. Portaba, como se pode ver na imaxe, unha anela cuios datos foron enviados ao lugar correspondente.

Dende aquí agradecemos a Urgal a colaboración prestada, que, sen lugar a dúbidas, vai servir para coñecer mellor a biodiversidade da comarca.