neotinea maculata

			Actualizada o 02-05-2012
	ESCASOS EXEMPLARES NESTE ANO 2012
			Tal vez as difíciles condicións climáticas que se deron neste inverno, extremadamente seco, non favoreceron en nada que as orquídeas que agroman no piñeiral da praia de Camposancos fosen numerosas como nos anos precedentes. Apenas media ducia de exemplares puidemos observar nesta tempada, que comprende os meses de marzo e abril. Aínda así, sentímonos satisfeitos de ter observado os escasos exemplares que saíron, un ano máis, a carón do esteiro do Miño.

			Actualizado o 19-04-2011
			Os primeiros exemplares deste ano observámolos o 2 de abril, como en anos precedentes, corresponden ao piñeiral da praia de Camposancos (A Guarda), única zona da comarca do Baixo Miño onde sabemos da súa presencia. Observador e fotografía: Agustín Ferreira Lorenzo

Actualizado o 22-04-2010

É unha especie que se atopa principalmente no interior de Lugo e Ourense. Na provincia de Pontevedra soamente está presente no sur, concretamente no piñeiral de Camposancos, onde se desenvolve entre piñeiros. Apenas levanta do chan 15 centímetros. Non é unha planta vistosa, pero pola súa rareza podemos considerala moi valiosa para a biodiversidade do Baixo Miño. Vese fundamentalmente no mes de abril.

NOME GALEGO:
NOME CASTELÁN:
NOME PORTUGUÉS
NOME LOCAL:

Abundancia

Escasa. Só aparece no piñeiral de Camposancos.

CARACTERÍSTICAS

As flores aparecen agrupadas en espiga terminal, Nun talo ergueito que pode sobrepasar os 20 centímetros de longo. Flores branco-rosadas. con nerviacións rosada máis intensa. Follas basais, anchas, habitualmente en número de tres, con manchas escuras. Non é planta vistosa nin chamativa polo que pode pasar perfectamente sen despertar a curiosidade da xente.

Distribución

Sur do Baixo Miño. Camposancos, A Guarda.

Floración

De mediados de marzo ata primeiros de maio.

Hábitat no Baixo Miño

Piñeiral en sustrato areoso. Terreo con algunha sombra producida polos piñeiros.Terreos despexados de matorral, pero con herbáceas curtas.

Altitude

Nivel do mar.

Amenazas no Baixo Miño.

Debido a súa escaseza é planta vulnerable. O pisoteo pode ser nestes momentos a máis seria ameaza para a súa supervivencia..

Categoría Baixo Miño

Amenazada

Status

En perigo.

Observación

Doada.

Na parroquia de Camposancos (A Guarda), encontra esta especie un dos poucos lugares galegos dos que se ten información da súapresencia. Nos areais do piñeiral da marxe dereita da desembocadura do Miño, sobresae nos meses de marzo, abril e maio a Neotinia maculata, deixando entrever que estamos nun excepcional paraxe de interese ecolóxico para Galicia.

CADRÍCULAS	LOCALIZACIÓN	LUGAR	HÁBITAT	DATA
X: 11 Y: 36	En flor	Piñeiral de Camposancos	Piñeiral, sustrato areoso.	08-04-2006
X: 11 Y: 36	Comeza a florecer.	Idem.	Idem.	19-03-2008
X: 11 Y: 36	Numerosos exemplares	Idem.	Idem.	28-03-2009

COLABORADORES DE CAMPO
Luis Dorado Senra; Agustín Ferreira Lorenzo	08-04-2006
Agustín Ferreira Lorenzo	19-03-2008
Angílica Entenza, Carlos; Dorado Senra, Luis; Ferreira Lorenzo, Agustín; González de Dios, Mª Consuelo; Pombal Diego, Manuel A.;	28-03-2009

Actualizado o 30-03-2009

Aínda que escasamente chamativa, a Neotinea maculata, unha orquidácea escasa en toda a comunidade galega, ten no piñeiral de Camposancos un dos seus hábitats característicos. A súa presenza, sen ningunha dúbida, é un punto máis que acrecenta os valores naturais do Baixo Miño e, particularmente, da desembocadura.

Unicamente podemos atopala entre os meses de marzo a maio. Esta tempada 2009, deparounos a sorpresa de ser o ano que máis exemplares temos observado, dende que a vimos por primeira vez no ano 2006. No pasado ano os exemplares foron extremadamente escasos.

Dous membros de ANABAM (Luis Dorado e Carlos Angílica) fotografando

algúns exemplares de Neotinea maculata, o pasado sábado 28 de marzo.

Nesta paraxe, de herbas baixas e sustrato areoso, medra a Neotinea maculata.

Actualizado o 31-03-2008

Fotos: Agustín Ferreira Lorenzo-anabam

Neotinea maculata é unha orquidácea pouco abondosa en Galicia, aparecendo en áreas moi puntuais, fundamentalmente no interior. No Baixo Miño soamente está presente no piñeiral de Camposancos onde pode verse a partir de marzo, desaparecendo xa no mes de abril.

Ésta é unha especie rara, ameazada e, localmente en perigo de extinción.

Fotografía obtida o 19 de marzo de 2008 no piñeiral de Camposancos, un dos poucos lugares de

Galicia onde se localiza esta planta.

Como podemos apreciar, as follas basais aparecen con manchas. A planta comeza florecer a partires de

mediados de marzo ata finais de abril ou primeiros de maio.

Neotinea maculata

Actualizado o 18-04-2006

Logo de que o pasado ano un membro de ANABAM (Agustín Ferreira Lorenzo) se decatase da presencia dunha orquidácea no piñeiral de Camposancos, onde observara un único exemplar no mes de maio, neste ano se lle prestou unha especial atención á zona, por parte do referido Agustín e de Luis Dorado Senra, co obxecto de comprobar a localización desta especie na zona e da abundancia da especie. O pasado 8 de abril ámbolos dous membros de ANABAM, deron localizado un bó número de exemplares desta especie que xa fora localizada polo botánico Javier Silva Pando no ano 1986. Consultada a bibliografía existente sobre a mesma, a Neotinea maculata aparece citada unicamente en dúas zonas da provincia de Pontevedra: a praia de Barra e o piñeiral da praia de Camposancos. Dada a rareza desta especie en Galicia, onde aparece nalgunhas zonas do interior, sempre en calías, a presencia desta orquidácea en Camposancos, é un motivo máis para cuidar a flora e o espacio no que se atopa, razón polo que deberian de tomarse precaucións á hora de actuar nesta paraxe natural. Non estaría demais establecer aquí unha microrreserva para garantir a supervivencia da especie.

Detalle de Neotinea maculata xa en avanzado estado de fructificación.

O botánico Xosé Ramón García, co que mantemos unha mutua colaboración botánica, nunha recente visita ó piñeiral de Camposancos, onde estivo acompañado polo presidente de ANABAM, para recoller información de Neotinea maculata.